Telefonun gece on bire doğru titrer. Mesajda bir adres, bir saat ve birkaç satır not vardır: yarın altı buçukta sette ol, yanında iki farklı renkte düz tişört getir. İlk set deneyimi çoğu genç oyuncu için tam olarak böyle başlar ve o mesajı okuyan kişinin aklında aynı anda on soru belirir. Yıllardır çekim takvimi hazırlayan, servis listesi çıkaran ve çağrı kağıdı dağıtan biri olarak en sık duyduğum soruları burada sırayla yanıtlıyorum.
Çağrı saati yazıyorsa tam o saatte mi gelmeliyim?
Hayır, biraz önce. Çağrı saati, sette hazır olman gereken saattir; kapıdan girdiğin saat değil. On beş dakika erken gelmek seni kayıt masasında rahatlatır, kostüm ve makyaj sırasında da öne geçirir. Yarım saatten fazla erken gelmek ise gerekmez. Ekip o sırada kurulum yapıyor olabilir ve seni nereye yerleştireceğini bilemez.
Geç kalacağını anladığın an sana bilgi veren kişiyi ara. Mesaj atıp beklemek yerine aramak daha doğrudur, çünkü sabahın erken saatinde kimse telefonuna bakacak vakit bulamaz. Bir oyuncunun yirmi dakika gecikmesi bazen bütün bir günün çekim sırasını değiştirir. Bunu bildiğimiz için gecikmeyi önceden haber vereni anlayışla karşılarız, sessizce gecikeni ise kolay unutmayız.
Çağrı kağıdı denen belge de bu soruyla ilgilidir. O gün çekilecek sahneler, kimin hangi saatte çağrıldığı, set adresi, en yakın hastane ve önemli telefon numaraları orada yazar. Eline geçtiyse dikkatle oku ve gün boyunca kaybetme.
Sete nasıl giderim, servis ayarlanır mı?
Bu tamamen yapıma ve senin o işteki konumuna bağlı. Bazı yapımlar belirli bir buluşma noktasından servis kaldırır, bazıları oyuncunun kendi imkânıyla gelmesini bekler. Mesajda servis bilgisi yoksa sormaktan çekinme. «Servis var mı, nereden kalkıyor?» sorusu kimseyi rahatsız etmez, aksine bizim işimizi kolaylaştırır.
Kendin gidiyorsan adresi bir gece önceden haritada kontrol et. Setler çoğu zaman şehir dışındaki bir köşkte, eski bir fabrika binasında ya da sabahın erken saatinde toplu taşımanın seyrek olduğu bir semtte kurulur. Dönüş için de plan yap. Çekimin ne zaman biteceği belli olmayabilir ve gece yarısı ıssız bir yolda kalmak istemezsin. Yol masraflarının karşılanıp karşılanmayacağı da baştan konuşulmalı, sonradan değil.
İlk set deneyiminde beklerken ne yapmalıyım?
Bekleyeceksin, hem de çok. Bunu baştan kabul etmek işini kolaylaştırır. Kamera, ışık ve ses ekibi her plan için yeniden kurulum yapar ve senin sıran gelene kadar saatler geçebilir. Yanına bir kitap, şarj aleti, su ve hava değişirse giyebileceğin bir hırka al.
Beklerken sana gösterilen alanda kal. Set içinde dolaşmak, monitörün arkasına geçip görüntüye bakmak ya da kurulumu izlemek için kameraya yaklaşmak yeni gelenlerin en sık yaptığı hatadır. Seni çağırmak isteyen asistan seni bulamazsa zaman kaybedilir. Bulunduğun yerden ayrılacaksan, tuvalete bile gitsen, sorumlu kişiye haber ver.
Kostüm ve makyaja çağrıldığında temiz bir yüzle, yıkanmış ama şekillendirilmemiş saçla gelmiş olman beklenir. Senden getirmen istenen kıyafetleri ütülü ve eksiksiz getir. Kostüm ekibi bir şeyi değiştirmek isterse itiraz etmek yerine dinle; onlar o günün bütün sahnelerini ve süreklilik notlarını göz önünde tutuyor.
Sette kimin ne iş yaptığını hemen bilmek zorunda değilsin. Seninle ilgilenen kişi genelde yönetmen yardımcılarından biri ya da oyuncu koordinatörüdür; sorularını ona yönelt. Yönetmene doğrudan gidip soru sormak, o an aklındaki yüz başka işin arasına girmek demektir.
Telefon, fotoğraf ve sosyal medya konusunda ne kadar serbestim?
Kısa cevap: çekim sırasında telefon sessizde ve cepte değil, çantada olmalı. Bir sahnenin ortasında çalan telefon o planı baştan almak demektir ve bunun bütün ekip için bir bedeli vardır.
Fotoğraf konusu daha hassas. Birçok yapım imzaladığın belgelere gizlilik maddesi koyar; kostümünü, dekoru, senaryo sayfalarını ya da diğer oyuncuları paylaşmak bu maddeyi ihlal edebilir. Kural yazılı olmasa bile işi yayından önce paylaşmamak sektörün yerleşik alışkanlığıdır. İçin rahat etmezse sorumlu kişiye sor. İzin alınmış bir hatıra fotoğrafı ile habersiz bir paylaşım arasında çok büyük bir mesafe var.
Gün bitince imzalanacak bir şey var mı?
Çoğu zaman evet. Sette bir giriş ve çıkış kaydı tutulur, çalıştığın süre buna göre hesaplanır. Çıkarken bu kaydın doğru olduğunu kontrol et, saatleri kendi telefonuna da not al. Kimlik fotokopisi, banka bilgisi ya da ödeme için gereken başka belgeler istenebilir; bunları önceden hazırlamak işi hızlandırır.
Ödemenin ne zaman ve nasıl yapılacağını sözleşmende ya da sana gönderilen yazılı bilgide görmüş olman gerekir. Görmediysen gün bitmeden sor. Kostümü teslim etmeyi, sana verilen aksesuarları iade etmeyi de unutma. Bunlar sayılarak alınır ve eksik çıkarsa günün son yarım saati aramakla geçer.
Hangi davranışlar ilk günde kötü iz bırakır?
- Sette «kayıt» ya da «sessizlik» denildiğinde konuşmak, yürümek, çanta karıştırmak.
- Başka bir oyuncunun yerine ya da yönetmenin önüne geçip öneri getirmek.
- Yemek saatinde sırayı dikkate almamak. Bazı setlerde ekip ve oyuncuların yemek düzeni farklıdır; sana söylenene uy.
- Kostümle yemek yemek, kostümü buruşturacak biçimde oturmak ya da makyajı bozacak şekilde yüzüne dokunmak.
- Bir sorun yaşadığında bunu sessizce içine atmak.
Sonuncusu belki en önemlisi. Yeni olmak, susmak zorunda olmak anlamına gelmez. Güvenliğini tehlikeye atan bir sahne, sözleşmede olmayan bir talep ya da kötü bir davranışla karşılaşırsan koordinatöre ya da ajansına hemen söyle. İyi işleyen bir sette bunu dinleyecek biri mutlaka vardır.
Henüz bir ajansla çalışmıyorsan ve setlere bu düzen içinde gitmek istiyorsan başvuru formunu doldurabilirsin. İlk set deneyimi hangi yoldan gelirse gelsin, o gece erken yat. Altı buçukta set, beş buçukta yola çıkmak demektir.
Sete gitmeden önceki adımı, yani seçmeyi merak ediyorsan ilk seçmeye giderken yanınızda neler olmalı yazımızdaki listeyle başlayabilirsin.
Sık sorulan sorular
İlk sete giderken yanımda hangi belgeler olmalı?
Kimliğin, banka bilgilerin ve sözleşme ya da teklif mesajının bir kopyası yanında olsun. Bazı yapımlar kayıt için fotokopi ister, bu yüzden kimliğinin bir fotokopisini de taşımak işini kolaylaştırır.
Çekim uzarsa fazla mesai ücreti alır mıyım?
Bu, sözleşmendeki fazla mesai maddesine bağlıdır. Madde varsa çalışma saatlerin giriş çıkış kaydına göre hesaplanır. Madde yoksa ya da belirsizse, çekim uzamaya başladığında ajansına veya koordinatöre durumu sormak en doğrusudur.
Sette yemek verilir mi, yoksa kendim mi getirmeliyim?
Uzun çekim günlerinde yapımlar genellikle yemek sağlar. Yine de saatler kayabilir; yanına küçük bir atıştırmalık ve su almak, özel bir beslenme düzenin varsa bunu önceden bildirmek iyi olur.
Bu konuda ayrıca okuyun: Reklamlarda Oynayan Bebekler Nasıl Seçiliyor ve İzmir'de Yetişkin Oyuncu Ajansına Nasıl Başvurulur?.